Pytanie postawione w tytule nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Z pomocą przychodzą jednak poglądy orzecznictwa. Przede wszystkim, utracić „prawo do spadku” wskutek braku kontaktu ze spadkodawcą można na kilka sposobów, a jest to kluczowa kwestia w dziedziczeniu zgodnie z prawem spadkowym.
Niedopełnianie obowiązków rodzinnych
Po pierwsze, uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych to podstawa wydziedziczenia (zgodnie z art. 1008 pkt 3 Kodeksu Cywilnego). To oznacza, że spadkobierca, który z własnej woli zerwał więzi rodzinne ze spadkodawcą, narusza podstawowy obowiązek rodzinny. Niemniej jednak, nie wystarczy sam brak kontaktu jako przyczyna wydziedziczenia. Przykłady z orzecznictwa pokazują, że wydziedziczenie jest możliwe, jeśli wynika to z odrzucenia spadkobiercy przez spadkodawcę, który nie traktował go jako członka rodziny. Jednak sama nieobecność kontaktów niekoniecznie prowadzi do utraty prawa do spadku.
Przykład 1: W orzeczeniu Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 3.12.2014 r., I ACa 702/14, stwierdzono wydziedziczenie spadkobiercy z uwagi na to, że spadkodawca wykluczał go ze swojego życia, poniżał i lekceważył go.
Przykład 2: Natomiast w wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 15.4.2015 r., I ACa 985/14, odrzucenie spadkobiercy wynikało z postawy spadkodawcy, który nie okazywał zainteresowania synem przez trzydzieści kilka lat.
Przykład 3: Inny przykład orzecznictwa wskazuje, że wydziedziczenie może zachodzić, jeśli spadkobierca celowo prowadzi działania, które prowadzą do rozłamu rodziny i negatywnie wpływają na spadkodawcę.
Zasady współżycia społecznego
Po drugie, sporne jest, czy naruszenie tzw. zasad współżycia społecznego może wpłynąć na pozbawienie lub ograniczenie prawa do zachowku. Sąd Apelacyjny w Poznaniu (w wyroku z 28.5.2013 r., I ACa 412/13) uznał, że zaprzestanie kontaktów wynikające z wzajemnych zarzutów, nawet jeśli trwa przez kilka lat, samo przez się nie jest poczytywane jako uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych względem spadkodawcy, czyli naruszenie zasad współżycia społecznego.
Jednak zasada ta nie obejmuje zachowań osoby uprawnionej do zachowku, które ewidentnie kolidują z zasadami współżycia społecznego w tak znacznym stopniu, że przyznanie jej pełnego zachowku byłoby postrzegane jako niesprawiedliwe i niemoralne.
Przykład: Sąd Apelacyjny w Warszawie, w wyroku z 24.06.2019 r., V ACa 500/18, uznał, że choć pewne działania osoby uprawnionej do zachowku były sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, to nie były na tyle rażące, by uzasadnić całkowite pozbawienie jej prawa do zachowku.
Przykład 2: Inne orzeczenia sugerują, że naruszenie zasad współżycia społecznego może mieć znaczenie w przypadku, gdy zachowanie spadkobiercy wobec spadkodawcy jest rażąco niemoralne i szkodliwe.
Brak kontaktu spadkobiercy
Po trzecie, wydaje się, że brak kontaktu spadkobiercy ze spadkodawcą nie jest wystarczający, aby uznać go za osobę niegodną dziedziczenia, zgodnie z art. 928 § 1 Kodeksu Cywilnego. Jednak może to być inaczej, gdy brak kontaktu jest połączony z umyślnym popełnieniem ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy. To jednak jest kwestią poboczną.
Przykład: Brak kontaktu spadkobiercy związany z jego umyślnym działaniem przeciwko spadkodawcy, na przykład, kradzież mienia spadkowego lub szkodzenie interesów spadkodawcy, może być powodem do pozbawienia go prawa do dziedziczenia.
Podsumowując, brak kontaktu ze spadkodawcą może być brany pod uwagę przez sądy przy rozważaniu sytuacji spadkobiercy, ale to nie jest jedyny czy decydujący czynnik. Każda sprawa jest analizowana indywidualnie, a decyzja zależy od konkretnej sytuacji.
Jeśli masz problemy związane z dziedziczeniem lub potrzebujesz pomocy prawnej, warto skonsultować się z Kancelarią adwokacką Kamili Łukowicz specjalizującym się w prawie spadkowym we Wrocławiu.
Dziedziczenie w Polskim Prawie Spadkowym
W Polskim Prawie Spadkowym uregulowanym w Kodeksie Cywilnym istnieje wiele zawiłych przepisów dotyczących dziedziczenia. Warto zrozumieć, że dziedziczenie to proces przeniesienia majątku po zmarłym na spadkobierców, a zasady tego procesu są ściśle określone w prawie spadkowym.
Pierwszym etapem jest ustalenie, kto jest spadkobiercą, a następnie ustalenie, jakie udziały przysługują poszczególnym spadkobiercom. Brak kontaktu ze spadkodawcą może skomplikować ten proces. Dlatego tak ważne jest, aby w miarę możliwości utrzymywać relacje rodzinne i kontakt z bliskimi.
Konieczność Dbałości o Zasady Współżycia Społecznego
Powyższe przykłady z orzecznictwa podkreślają, że choć prawo spadkowe uwzględnia kwestie braku kontaktu, to nie jest to jedyny czynnik decydujący o utracie prawa do spadku. Konieczność zachowania zasad współżycia społecznego jest równie istotna.
Warto pamiętać, że prawo do zachowku, czyli ustawowy udział w majątku spadkowym, jest chronione przez prawo i może być pozbawione tylko w wyjątkowych okolicznościach. Nie wystarczy jedynie brak kontaktu, ale raczej rażące i niemoralne zachowanie, które szkodzi spadkodawcy, może być podstawą do ograniczenia prawa do zachowku.
Konsultacja Z Prawnikiem Specjalizującym Się w Prawie Spadkowym
Jeśli masz wątpliwości lub konieczność rozstrzygnięcia kwestii związanych z dziedziczeniem i prawem spadkowym, warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem specjalizującym się w tym obszarze prawa. Profesjonalna pomoc może pomóc w zrozumieniu skomplikowanych przepisów prawnych i podejmowaniu właściwych decyzji w tym kontekście.
Warto pamiętać, że każda sprawa jest wyjątkowa i wymaga indywidualnego podejścia. Rozstrzygnięcie, czy brak kontaktu ze spadkodawcą wpłynie na dziedziczenie, zależy od konkretnych okoliczności i orzeczenia sądowe stanowią podstawę dla takich decyzji.
Prawo spadkowe to obszar, który wymaga szczegółowej wiedzy i doświadczenia. Dlatego niezależnie od swojej sytuacji, warto skonsultować się z prawnikiem, aby uniknąć potencjalnych problemów i zagwarantować sobie sprawiedliwe dziedziczenie zgodnie z przepisami prawa.
